Jednym z najbardziej popularnych “wyzwań” dla astronomów amatorów na świecie jest obserwacja wszystkich 110 obiektów Messiera w ciągu jednej nocy, co nie jest łatwą sprawą. Każdego roku w okolicy marcowego nowiu miłośnicy astronomii wyruszają na obserwacje, aby podjąć to wyzwanie i zobaczyć jak najwięcej obiektów Messiera za pomocą swojego sprzętu w ciągu jednej nocy.

Czy jest katalog Messiera i dlaczego to jest znakomita zabawa i fajne obserwacje?

Katalog Messiera to katalog obiektów astronomicznych, którego pierwsza wersja została opublikowana przez Charles’a Messiera w 1774. Pomysł skatalogowania obiektów nasunął się astronomowi podczas przygotowań do obserwacji powrotu komety Halleya (w tamtych czasach miała nadlecieć w roku 1759, obecnie czekamy na jej wizytę 28 lipca 2061). Messier natknął się przy tej okazji na Mgławicę Kraba (M1) i zauważył, że z wyglądu można ją pomylić z kometami. Wkrótce znalazł więcej dziwnych mglistych obiektów (nie ustalił, czym były, bo nie istniały wtedy jeszcze odpowiednie ku temu narzędzia). Ponumerował je, dodając z przodu literę M, co miało mu posłużyć do celów praktycznych. Ostateczna wersja Messiera wydana w 1784 zawiera 103 obiekty. Od tego czasu jeszcze 7 innych obiektów, odkrytych później przez Messiera i jego przyjaciela Pierre’a Méchaina, zostało dodanych do listy, ostatni w 1966. W skład katalogu wchodzi 110 pozycji i są to następujące obiekty:

6 mgławic dyfuzyjnych
28 gromad otwartych
4 mgławice planetarne
29 gromad kulistych
40 galaktyk
3 inne obiekty

Na terytorium Polski widać wszystkie 110 obiektów i można pokusić się o złapanie prawie wszystkich w jedną noc, choć jest to bardzo trudne. Maraton zawsze zaczyna się po zachodzie Słońca i musimy być gotowi na całonocne obserwacje bo jak opisałem powyżej czasu jest bardzo mało na poszczególne obiekty. Mam nadzieję, ze zachęciłem Was do podjęcia tego wyzwania i na wiosnę wystartujemy razem do próby ukończenia tego astronomicznego maratonu. To znakomita zabawa obserwacyjna, oby w tym okresie dopisała nam pogoda, która jak zawsze rozdaje karty podczas obserwacji astronomicznych.

Przygotowania do Maratonu Messiera

Aby skutecznie przeprowadzić maraton Messiera, warto poświęcić czas na dokładne przygotowania. Oto szczegółowy przewodnik:

Sprzęt

Teleskop:
- Apertura: Zalecany jest teleskop o średnicy co najmniej 80 mm. Większe apertury, np. 150-200 mm, pozwalają na wyraźniejsze widzenie obiektów.
- Typ teleskopu: Dobsonian, refraktor lub Schmidt-Cassegrain. Dobsoniany są popularne ze względu na łatwość obsługi i dużą aperturę w przystępnej cenie.
Okulary:
- Szerokokątne: Okulary o szerokim polu widzenia (np. 30-40 mm) są przydatne do szerokiego przeszukiwania nieba.
- Średnia i mała ogniskowa: Okulary o krótszej ogniskowej (np. 10-15 mm) do obserwacji szczegółów.
Inne akcesoria:
- Finder scope: Lunetka celownicza do łatwiejszego lokalizowania obiektów.
- Mapa nieba: Fizyczna mapa lub aplikacja astronomiczna (np. Stellarium, SkySafari).
- Czerwone światło: Latarka z czerwoną diodą, która nie zakłóca adaptacji wzroku do ciemności.
- Notatnik: Do zapisywania obserwacji.

Planowanie nocy

Sprawdzenie pogody: Upewnij się, że prognozy zapowiadają bezchmurną noc. Obserwacje w czasie złej pogody są niemal niemożliwe.
Znajomość nieba: Przed maratonem warto poświęcić kilka nocy na zaznajomienie się z niebem i lokalizacją kluczowych gwiazdozbiorów oraz niektórych obiektów Messiera.
Adaptacja wzroku:
- Unikaj patrzenia na jasne światła na co najmniej 30 minut przed rozpoczęciem obserwacji.
- Używaj czerwonej latarki, aby nie zakłócać adaptacji.

Przebieg Maratonu Messiera

Kolejność obserwacji

Poniżej znajduje się bardziej szczegółowa kolejność obserwacji, uwzględniająca pozycję obiektów na niebie w różnych porach nocy:

Zmierzch:
- M74, M77 (Ryby)
- M33 (Trójkąt)
- M31, M32, M110 (Andromeda)
Wczesny wieczór:
- M76 (Perseusz)
- M34 (Perseusz)
- M79 (Zając)
- M42, M43 (Orion)
- M78 (Orion)
- M1 (Byk)
- M45 (Byk)
Środek nocy:
- M35 (Bliźnięta)
- M37, M36, M38 (Woźnica)
- M41 (Wielki Pies)
- M50 (Jednorożec)
- M47, M46 (Piesek Gończy)
- M93, M48 (Rufa)
- M44 (Rak)
- M67 (Rak)
- M95, M96, M105 (Lew)
- M65, M66 (Lew)
Późna noc:
- M81, M82 (Wielka Niedźwiedzica)
- M97 (Wielka Niedźwiedzica)
- M108 (Wielka Niedźwiedzica)
- M109 (Wielka Niedźwiedzica)
- M40 (Wielka Niedźwiedzica)
- M106 (Psy Gończe)
- M94 (Psy Gończe)
- M63 (Psy Gończe)
- M51 (Psy Gończe)
- M101 (Wielka Niedźwiedzica)
- M102 (Smok)
Świt:
- M53 (Warkocz Bereniki)
- M64 (Warkocz Bereniki)
- M3 (Psy Gończe)
- M85 (Warkocz Bereniki)
- M98, M99, M100 (Panna)
- M13 (Herkules)
- M92 (Herkules)
- M57 (Lira)
- M56 (Lira)
- M29, M39 (Łabędź)
- M27 (Lutnia)
- M71 (Strzała)
- M107, M12, M10 (Wężownik)
- M14 (Wężownik)
- M9 (Wężownik)
- M4 (Skorpion)
- M80 (Skorpion)
- M19 (Wężownik)
- M62 (Wężownik)
- M6, M7 (Skorpion)
- M11, M26 (Tarcza)
- M16, M17, M18, M24, M23 (Strzelec)
- M21, M20, M8 (Strzelec)
- M28, M22, M25 (Strzelec)
- M55 (Strzelec)
- M75 (Strzelec)

Dodatkowe wskazówki

Cierpliwość: Niektóre obiekty mogą być trudne do znalezienia. Jeśli nie możesz znaleźć danego obiektu, przejdź do następnego i wróć później.
Warstwy ubrań: Zabierz ze sobą ciepłe ubrania, ponieważ noce mogą być chłodne, nawet wiosną.
Przekąski i napoje: Utrzymaj energię przez całą noc, biorąc ze sobą przekąski i gorące napoje.
Odpoczynek: Zrób sobie krótkie przerwy, aby uniknąć zmęczenia. Zadbaj o komfort podczas długiego siedzenia lub stania.
Wsparcie: Obserwacje w grupie mogą być bardziej efektywne i przyjemne. Można podzielić się zadaniami, np. jeden obserwuje, a drugi prowadzi notatki.

Podsumowanie

Maraton Messiera to wspaniałe wyzwanie, które łączy przyjemność z nauką astronomii. Dzięki odpowiedniemu przygotowaniu i planowaniu, możesz przeżyć niezapomnianą noc pełną obserwacji kosmicznych skarbów. Niezależnie od wyniku, taka noc to świetna okazja do pogłębienia swojej pasji do astronomii i spędzenia czasu na świeżym powietrzu pod gwiazdami. Powodzenia!

Lista obserwacyjna (PDF) przygotowana przez Celestron:

MessierObjects_Checklist