Gaia widzi “dziwne” gwiazdy w najbardziej szczegółowym dotychczas przeglądzie Drogi Mlecznej

Dziś misja ESA (European Space Agency) Gaia udostępnia nową skarbnicę danych o naszej macierzystej galaktyce. Astronomowie opisują dziwne „trzęsienia gwiazd”, gwiezdne DNA, asymetryczne ruchy i inne fascynujące spostrzeżenia w tym jak dotąd najbardziej szczegółowym przeglądzie Drogi Mlecznej.

Gaia to misja ESA polegająca na stworzeniu najdokładniejszej i kompletnej wielowymiarowej mapy Drogi Mlecznej. Pozwala to astronomom zrekonstruować strukturę naszej macierzystej galaktyki i przeszłą ewolucję na przestrzeni miliardów lat oraz lepiej zrozumieć cykl życia gwiazd i nasze miejsce we Wszechświecie.

Publikacja danych Gaia 3 zawiera nowe i ulepszone szczegóły dotyczące prawie dwóch miliardów gwiazd w naszej galaktyce. Katalog zawiera nowe informacje, w tym skład chemiczny, temperatury gwiazd, kolory, masy, wiek oraz prędkość, z jaką gwiazdy zbliżają się lub oddalają od nas (prędkość promieniowa). Wiele z tych informacji zostało ujawnionych dzięki nowo opublikowanym danym spektroskopowym, technice, w której światło gwiazd jest dzielone na składowe kolory (jak tęcza). Dane obejmują również specjalne podzbiory gwiazd, takie jak te, które zmieniają jasność w czasie.

Nowością w tym zestawie danych jest także największy dotychczas katalog gwiazd podwójnych, tysiące obiektów Układu Słonecznego, takich jak asteroidy i księżyce planet, oraz miliony galaktyk i kwazarów poza Drogą Mleczną.

Gwiezdne trzęsienia

Jednym z najbardziej zaskakujących odkryć wynikających z nowych danych jest to, że Gaia jest w stanie wykryć trzęsienia gwiazd – niewielkie ruchy na powierzchni gwiazdy – które zmieniają kształty gwiazd, do czego obserwatorium nie zostało pierwotnie zbudowane.

Gaia już wcześniej odkryła oscylacje radialne, które powodują okresowe pęcznienie i kurczenie się gwiazd, przy jednoczesnym zachowaniu ich kulistego kształtu. Ale Gaia zauważyła teraz również inne wibracje, które bardziej przypominają tsunami na dużą skalę. Te nieradialne oscylacje zmieniają globalny kształt gwiazdy i dlatego są trudniejsze do wykrycia.

Gaia znalazła silne nieradialne trzęsienia gwiazd w tysiącach gwiazd. Gaia ujawniła również takie wibracje w gwiazdach, które rzadko widywano wcześniej. Te gwiazdy nie powinny mieć żadnych wstrząsów zgodnie z obecną teorią, podczas gdy Gaia wykryła je na ich powierzchni.

Trzęsienia gwiazd wiele nas uczą o gwiazdach, zwłaszcza o ich wewnętrznym działaniu. Gaia otwiera kopalnię złota dla „asterosejsmologii” masywnych gwiazd.mówi Conny Aerts z KU Leuven w Belgii, członek współpracy Gaia.

DNA gwiazd

To, z czego zbudowane są gwiazdy, może nam powiedzieć o ich miejscu narodzin i późniejszej podróży, a tym samym o historii Drogi Mlecznej. Wraz z dzisiejszą publikacją danych, Gaia ujawnia największą chemiczną mapę galaktyki w połączeniu z ruchami 3D, od naszego słonecznego sąsiedztwa po mniejsze galaktyki otaczające nas.

Niektóre gwiazdy zawierają więcej „metali ciężkich” niż inne. Podczas Wielkiego Wybuchu powstały tylko lekkie pierwiastki (wodór i hel). Wszystkie inne cięższe pierwiastki – nazywane przez astronomów metalami – są zbudowane wewnątrz gwiazd. Kiedy gwiazdy umierają, uwalniają te metale do gazu i pyłu między gwiazdami, zwanego ośrodkiem międzygwiazdowym, z którego powstają nowe gwiazdy. Aktywne formowanie się gwiazd i śmierć doprowadzą do środowiska bogatszego w metale. Dlatego skład chemiczny gwiazdy przypomina trochę jej DNA, co daje nam kluczowe informacje o jej pochodzeniu.

Dzięki Gai widzimy, że niektóre gwiazdy w naszej galaktyce są zbudowane z pierwotnego materiału, podczas gdy inne, takie jak nasze Słońce, są zbudowane z materii wzbogaconej przez poprzednie generacje gwiazd. Gwiazdy znajdujące się bliżej środka i płaszczyzny naszej galaktyki są bogatsze w metale niż gwiazdy znajdujące się na większych odległościach. Gaia zidentyfikowała również gwiazdy, które pierwotnie pochodziły z innych galaktyk niż nasza, na podstawie ich składu chemicznego.

Nasza galaktyka to piękny tygiel gwiazd.mówi Alejandra Recio-Blanco z Observatoire de la Côte d’Azur we Francji, członek kolaboracji Gaia.

Ta różnorodność jest niezwykle ważna, ponieważ opowiada nam historię powstawania naszej galaktyki. Ujawnia procesy migracji w naszej galaktyce i akrecji z zewnętrznych galaktyk. Pokazuje również wyraźnie, że nasze Słońce i my wszyscy należymy do ciągle zmieniającego się systemu, powstałego dzięki zgromadzeniu się gwiazd i gazu o różnym pochodzeniu.

Gwiazdy binarne, asteroidy, kwazary i nie tylko

Inne publikowane dzisiaj artykuły odzwierciedlają rozległość i głębię potencjału odkrywczego Gai. Nowy katalog gwiazd podwójnych przedstawia masę i ewolucję ponad 800 tysięcy układów podwójnych, podczas gdy nowy przegląd planetoid obejmujący 156 tysięcy ciał skalistych zagłębia się w pochodzenie naszego Układu Słonecznego. Gaia ujawnia również informacje o 10 milionach gwiazd zmiennych, tajemniczych makrocząsteczkach między gwiazdami, a także kwazarach i galaktykach poza naszym kosmicznym sąsiedztwem.

W przeciwieństwie do innych misji, których celem są określone obiekty, Gaia jest misją badawczą. Oznacza to, że podczas wielokrotnych przeglądów całego nieba z miliardami gwiazd, Gaia z pewnością dokona odkryć, których inne bardziej dedykowane misje przeoczyłyby. To jedna z jej mocnych stron i nie możemy się doczekać, aż społeczność astronomiczna zagłębi się w nasze nowe dane, aby dowiedzieć się o naszej galaktyce i jej otoczeniu jeszcze więcej, niż mogliśmy sobie wyobrazić.mówi Timo Prusti, naukowiec projektu Gaia w ESA.
informacja: ESA

_______________________
Spodobał Ci się wpis ? To postaw kawę
Postaw mi kawę na buycoffee.to