Rigel – stopa Oriona

Rigel (Beta Orionis, β Ori) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Oriona, szósta pod względem jasności gwiazda nocnego nieba (+0,18m), odległa o 863 lata świetlne od Słońca.

Tradycyjna nazwa tej gwiazdy, Rigel, wywodzi się od arabskiego Rijl Jauza al-Yusra, co oznacza „lewą stopę Środkowego” (Oriona). Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Rigel dla określenia tej gwiazdy.

Choć jest oznaczona jako Beta Orionis, jest najjaśniejszą gwiazdą swej konstelacji, jaśniejszą niż Betelgeza – ta jednak jest gwiazdą zmienną i mogła być czasowo jaśniejsza.

Rigel jest najlepiej widoczny w zimowe wieczory na półkuli północnej oraz latem na półkuli południowej[16]. Na południu Rigel jest pierwszą jasną gwiazdą gwiazdozbioru Oriona, którą można dostrzec podczas wschodu konstelacji[17]. Rigel jest jedną z najważniejszych gwiazd w astronawigacji ze względu na jasność oraz łatwą lokalizację – jest widoczny z każdego oceanu na Ziemi (wyjątkiem są obszary znajdujące się na północ od 82° szerokości geograficznej północnej, w środkowej części Oceanu Arktycznego).

Jest to biało-błękitny nadolbrzym, należący do typu widmowego B8. Ma około 120 tysięcy razy większą jasność od Słońca, około 79-krotnie większy promień i 23-krotnie większą masę. Temperatura powierzchni wynosi 12 000 K. W przyszłości gwiazda przekształci się w czerwonego nadolbrzyma i zakończy życie w eksplozji supernowej.

Rigel należy do gwiazd zmiennych (typu Alfa Cygni). Jego jasność waha się od 0,05 do 0,18m w okresie 25 dni.

Oddalona o 2,5° na niebie i co najmniej 40 lat świetlnych w przestrzeni mgławica IC 2118 świeci dzięki rozpraszaniu światła tego nadolbrzyma.