Kanopus, czyli nawigator flotylli Menelaosa

Kanopus (α Car) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Kila (obserwowana wielkość gwiazdowa: −0,74m), druga (po Syriuszu) pod względem jasności gwiazda nocnego nieba. Odległa od Słońca o około 309 lat świetlnych.

Kanopus jest najjaśniejszą gwiazdą konstelacji Kila, a dawniej był najjaśniejszą gwiazdą Okrętu Argo (jako Alfa Argus). Jest widoczny gołym okiem z całej półkuli południowej, a z północnej tylko do szerokości geograficznej 37° N, zatem jest niewidoczny dla obserwatorów z prawie całej Europy, w tym z Polski.

Kanopus to jasny olbrzym, biała gwiazda na granicy typu widmowego A i F. Wielkość absolutna Kanopusa to −5,50m, świeci on ponad 13 tysięcy razy jaśniej niż Słońce. Temperatura tej gwiazdy to 7280 K, ma ona rozległą koronę (zewnętrzną atmosferę) podgrzewaną przez pole magnetyczne, której temperatura (około 20 mln K) jest 10 razy wyższa niż korony słonecznej. Promień tej gwiazdy jest ponad 70 razy większy niż promień Słońca, a masa 8–9 razy większa od masy Słońca. Z tak dużą masą gwiazda najprawdopodobniej eksploduje jako supernowa.

Kanopus jest drugą co do jasności gwiazdą, chociaż pod względem absolutnej wielkości gwiazdowej znacznie przewyższa najjaśniejszego na niebie Syriusza. Znajduje się jednak znacznie dalej od niego. Pomiary ruchu własnego gwiazd dokonane przez sondę Hipparcos pozwalają stwierdzić, że Kanopus najbardziej zbliżył się do Słońca 3,1 miliona lat temu; był wówczas odległy o 177 lat świetlnych i miał obserwowaną wielkość gwiazdową −1,86m. Od tamtego czasu powoli oddala się, a kilka bliższych gwiazd okresowo przewyższało go jasnością.

Za 480 tysięcy lat Syriusz (i Wega) oddalą się od Słońca, przez co Kanopus ponownie stanie się najjaśniejszy, choć będzie świecił słabiej niż obecnie, a za 990 tysięcy lat kolejna gwiazda zbliży się do Słońca i odbierze mu pierwszeństwo.